تبلیغات
پژوهشی در قرآن - روش تفسیر روایی

ما پیام عید رهبر را چو مصحف می کنیم مثل دستورالعمل همواره مصرف می کنیم کوری چشم سران فتنه و بیگانگان چشم آقا ، کار و همت را مضاعف می کنیم



تعداد کلیه مطالب ارسالی :
تعداد نویسندگان وبلاگ :
تاریخ آخرین بروزرسانی :
تعداد بازدید امروز :
تعداد بازدید دیروز :
تعداد کل بازدید این ماه :
تعداد کل بازدید ماه گذشته :
تعداد کل بازدیدها :
تاریخ آخرین بازدید از وبلاگ :

  


روش تفسیر روایى(روش تفسیر قرآن به سنّت)

یكى از كهن ترین و رایج ترین روش هاى تفسیرى، روش تفسیرى روایى است. این شیوه تفسیرى یكى از اقسام «تفسیر مأثور» (تفسیر مأثور شامل: تفسیر قرآن به قرآن، قرآن به سنت، تفسیر قرآن با سخنان صحابه و تفسیر قرآن با سخنان تابعین مى شود; كه در تفسیر روایى قسم دوم مراد است)[۱] و «تفسیر نقلى» است. تفسیر روایى جایگاه ویژه اى در بین روش هاى تفسیرى داشته و همیشه مورد توجه مفسران بوده است. و در بستر تاریخ گاهى گرایش افراطى به آن پیدا شده است به طورى كه برخى مفسران فقط از این روش پیروى كرده، و بقیه روش ها را نفى كرده اند. البته گرایش هاى مخالف و معتدل نیز در مورد آن وجود داشته است.[2]

هم چنین این روش معروف به منهج اثرى نیز مى باشد. منظور از «اثر» روایاتى است كه حاكى از قول، فعل و تقریر معصوم(علیه السلام) مى باشد.[3] از آن جا كه رسالت پیامبر اسلام(صلى الله علیه وآله) و ائمه معصومین(علیهم السلام)، تبیین، تفسیر و بیان مقاصد آیات بوده، لذا تعدادى زیادى از روایات در تفسیر آیات، از آنان صادر شده است. خداوند متعال، پیامبر(صلى الله علیه وآله) را مفسّر آیات دانسته و فرموده است  ( وَ أَنزَلْنَآ إِلَیْكَ الذِّكْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَیْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ یَتَفَكَّرُونَ )[۴] (و ما قرآن را به سوى تو فرود آوردیم تا براى مردم آن چه را به سوى آنان نازل شده است تبیین كنى، باشد كه خرد را به كار بندند). پیامبر(صلى الله علیه وآله) و ائمه معصومین(علیهم السلام) تا پایان دوره رسالت خود، در موارد لازم به تفسیر آیات پرداخته، و هر ابهامى را درباره تفسیرقرآن رفع كرده و معانى و مصادیق آیات را مشخص كرده اند كه گروهى از آن روایات مأثور، اكنون در دسترس مفسران است. از دیگر موضوعات كه باید در این جا بحث شود، موضوع «اثر» است، كه قول، فعل و تقریر معصوم را در برمى گیرد. و عبارت دیگرى از «سنت» است كه از مهم ترین منابع شرع و شارح قرآن كریم است، بلكه عدل كتاب الهى است، چنان كه از رسول خدا(صلى الله علیه وآله) روایت شده است، «الا انّى اوتیتُ القرآن و مثلُه معه یعنى السنة»[5]، «به من قرآن داده شده و مانند آن نیز (یعنى سنت) همراه او است».

در حدیث متواتر ثقلین نیز، پیامبر(صلى الله علیه وآله) عترت یا سنّت را عدل قرآن قرار داده است «انّى تاركٌ فیكُم الثّقلینِ كتابَ الله وَ عِترَتى»; آن چه در این روش مهم است، تفسیر قرآن با روایات صحیحى است كه به طور قطع از پیامبر(صلى الله علیه وآله) و ائمه(علیهم السلام) صادر شده باشد، زیرا دروغگویان و جاعلان حدیث، از همان آغاز بر پیامبر(صلى الله علیه وآله) دروغ بستند، چنان كه حضرت فرمود: «كَثُرت علىَّ الكذابةُ» و لذا شیخ طوسى(رحمه الله) مطابق روایات صحیح مى گوید: «انَّ تفسیرالقرآن لا یجوز الّا بالأثر الصحیح عَن النّبى(صلى الله علیه وآله) وَ عَنِ الائمة المعصومین(علیهم السلام) الذین قولهم حُجّةٌ كَقولِ النّبى(صلى الله علیه وآله)»[6]

تفسیر روایى اگر چه در میان روش هاى تفسیرى جایگاه ویژه اى دارد، ولى با تغییر و تحول دانش ها، افكار و اندیشه ها این روش نیز داراى فراز و نشیب بوده است، از زمان صحابه كه بگذریم اوج و فرودهاى این شیوه را مى توان در قرن هاى سوم و چهارم و نیز قرن هاى دهم، یازدهم و دوازدهم جستجو كرد.[7]

آیه هایى را كه در مورد جواز تفسیر روایى مى توانیم مطرح نماییم عبارتند از: (وَ مَآ أَنزَلْنَا عَلَیْكَ الْكِتَـبَ إِلاَّ لِتُبَیِّنَ لَهُمُ الَّذِى اخْتَلَفُواْ فِیهِ)[8]، (ما این كتاب (قرآن) را بر تو نفرستادیم، مگر این كه براى آن ها بیان كنى در آن چه اختلاف كرده اند). و هم چنین در آیه (هُوَ الَّذِى بَعَثَ فِى الاُْمِّیِّینَ رَسُولاً مِّنْهُمْ یَتْلُواْ عَلَیْهِمْ ءَایَـتِهِى وَ یُزَكِّیهِمْ وَ یُعَلِّمُهُمُ الْكِتَـبَ وَ الْحِكْمَةَ)[9]، (اوست خدایى كه در میان امت ها، فرستاده اى را از میان خودشان بر انگیخت، تا آیات خدا را بر آن ها تلاوت كند و ایشان را تزكیه نماید، و كتاب و حكمت را به آن ها بیاموزد) و دیگر آیات مشابه عبارتند از: (سوره آل عمران، آیه 164 و سوره بقره، آیه 129 و 151).



[1]). معرفت، محمد هادى، التفسیر و المفسرون فى ثوبة القشیب، ط. الجامعة الرضویة للعلوم الاسلامیة، 1418 هـ ق)،، ج 2، ص 21 به بعد.

[2]). رضایى اصفهانى، محمد على، درسنامه روش ها و گرایش هاى تفسیرى قرآن، (قم: مركز جهانى علوم اسلامى، دفتر تدوین متون درسى، 1382)، ص 111.

[3]). علوى مهر، حسین، روش ها و گرایش هاى تفسیرى، (قم: سازمان اوقاف و امور خیریه، انتشارات اسوه، 1381( ص 87.

[4]). سوره نحل، آیه 44.

[5]). سیوطى، جلال الدین عبدالرحمن، الاتقان فى علوم القرآن، (قم: منشورات الشریف الرضىبى تا)، ج 2، ص 175.

[6]). طوسى، محمد بن حسن، التبیان فى تفسیر القرآن، (بیروت: دار احیاء التراث العربى، بى تا)، ج 1، ص 4.

[7]). علوى مهر، پیشین، ص 87.

[8]). سوره نحل، آیه 64.

[9]). سوره جمعه، آیه 2.

 



نوشته شده توسط امیر گروسی در دوشنبه 22 آبان 1385 و ساعت 10:11 ق.ظ [+] | نظرات ()





Powered by WebGozar

در یکروز چه مقدار قرآن می خوانید؟ •