تبلیغات
پژوهشی در قرآن - راهنمایی­های قرآن برای سخنرانان و واعظان

ما پیام عید رهبر را چو مصحف می کنیم مثل دستورالعمل همواره مصرف می کنیم کوری چشم سران فتنه و بیگانگان چشم آقا ، کار و همت را مضاعف می کنیم



تعداد کلیه مطالب ارسالی :
تعداد نویسندگان وبلاگ :
تاریخ آخرین بروزرسانی :
تعداد بازدید امروز :
تعداد بازدید دیروز :
تعداد کل بازدید این ماه :
تعداد کل بازدید ماه گذشته :
تعداد کل بازدیدها :
تاریخ آخرین بازدید از وبلاگ :

  


با سلام

یکی از دوستان به نام منصور ش برای من مقاله ای فرستاده بود و گفته بود که تو وبلاگم قرار بدم شما این مقاله را می توانید در ادامه مطلب بخوانید

یاعلی التماس دعا

راهنمایی­های قرآن برای سخنرانان و واعظان

العبد منصور .ش

كلمات كلیدی: ویژگی های سخن از دیدگاه قرآن، سخنرانی، انذار، پند و اندرز

مقدمه

از مهم ترین مطالب موجود در قرآن كریم پند و اندرزها، بشارت­ ها، ترساندن­ها و نقل قول­های قرآن می­باشد. اهمیت و گستردگی این دسته از مطالب در قرآن كریم زمانی مشخص می­شود كه بدانیم كلمة قال و مشتقات آن مجموعا 1702 بار در جایجای قرآن تكرار شده است و پس از لفظ جلالة الله بیشترین تعداد تكرار در قرآن را داراست. با توجه به آیات قرآن می­توان ویژگی­های سخن، وظیفة واعظان و وظیفة مستمعان را دریافت كه در ادامه بیان می­شود.

اهمیت سخنرانی مذهبی و دعوت به سوی خدا

قرآن برای كسانی كه مردم را به سوی خدا دعوت می­كنند ارزش زیادی قائل است تا آنجا كه می­فرماید: وَ مَن أَحْسَنُ قَولاً مِّمَّنْ دَعَآ ﺇلَی ﭐللهِ وَ عَمِلَ صلِحاً وَ قالَ ﺇنَّنی مِنَ الْمُسلمین[1]. «چه كسی خوش گفتار تر است از كسی كه به سوی خدا می­خواند و عمل صالح انجام می­دهد و می­گوید من از مسلمانانم؟» از این آیه می­فهمیم كه از نظر قرآن مجید بهترین سخن ها دعوت به سوی خدا است، البته به این شرط كه گوینده خودش به حرف خود عمل كند و صالح باشد و از سوی دیگر به زبان اعتراف كند كه خودش تسلیم امر خدا است.

وظیفة مردم در قبال سخنرانان

قرآن وظیفة مردم را در برابر كسانی كه سخن خدا و یا پیامبر را نقل كرده و یا به سوی آن ها دعوت می­كنند در چند آیه از قرآن كریم مشخص كرده است. مثلاً می­فرماید: سخن مؤمنان هنگامی كه با موعظه و سخنی از خدا و پیامبر مواجه می­شوند این است كه بدون بهانه تنها می گویند: سَمِعْنَا وَ أطَعْنا[2] یعنی شنیدیم و اطاعت كردیم! همچنین در جایی دیگر به ضرورت پذیرفتن حرف افراد با ایمان اشاره كرده و می فرماید: وَمَنْ یَتَوَلَّ ﭐللهَ وَ رَسولَه وَ الَّذینَ ءَامَنواْ فَانَّ حِزْبَ ﭐللهِ هُمُ الغالِبون.[3] «و كسانی كه ولایت خدا و پیامبر و افراد با ایمان را بپذیرند(پیروزند؛ زیرا) حزب خدا پیروز است» از این آیه می­فهمیم كه اولاً پذیرفتن ولایت و دستورات افراد با ایمان در ردیف پذیرفتن ولایت خدا و پیامبرش است و دیگر اینكه برای امر ولایت كافی است فرد با ایمان باشد و اجتهاد یا. . . لازم نیست.

توصیه هایی به سخنرانان مذهبی

1.     خداوند در آیات 40 و 41 سورة مائده خطاب به پیامبر سخنانی می فرماید كه می تواند راهنمای كسانی باشد كه به خدا دعوت می كنند(از جمله روحانیون و وعاظ). خداوند می­فرماید بعضی از مردم وقتی به سخنرانی­های مذهبی و پند و اندرز گوش می­دهند منتظر یك فرصتند تا بهانه ای برای تهمت زدن به سخنران و تكذیبش بیابند و سپس به پیامبر می­فرماید نباید به آن­ ها اعتنا كرد. بنابر­این سخنرانان مذهبی و واعظان اگر با چنین افرادی مواجه شدند و مورد تكذیب یا تهمت یا تمسخر قرار گرفتند نباید  به آن ها اعتنا كنند و باید به خدا توكل كنند. ترجمة این آیات چنین است: «ای فرستادة(خدا)! آن ها كه در مسیر كفر شتاب می كنند و با زبان می­گویند: ایمان آوردیم؛ در حالیكه قلب آن ها ایمان نیاورده، تو را اندوهگین نسازند! و گروهی از یهودیان كه خوب به سخنان تو گوش می دهند تا دستاویزی برای تكذیب تو بیابند، آن ها جاسوسان گروه دیگری هستند كه خودشان نزد تو نیامده­اند.آن ها سخنان را از مفهوم اصلیش تحریف می­كنند و به یكدیگر می­گویند: اگر این (كه ما می­خواهیم) به شما داده شد (ومحمد طبق خواستة شما داوری كرد) بپذیرید؛ وگرنه (از او) دوری كنید. . . آن ها (كه خدا نخواسته هدایتشان كند) بسیار به سخنان تو گوش می­دهند تا آن را تكذیب كنند؛(آن ها) مال حرام فراوان می خورند. . . اگر از آنان صرف نظر كنی، به تو هیچ زیانی نمی­رسانند. . . »

2.  یكی از وظایف مهم واعظان نهی كردن مردم از گفتن سخنان گناه آمیز و باطل مثل غیبت و دروغ و تمسخر دیگران و خوردن مال حرام است: لَو لَا ینْهَهمُ الرَّبَّنِیُّونَ وَ الأحْبارُ عَنْ قَولِهِمِ اﻹثْمَ وَ أكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئسَ مَا كَانواْ یَصْنَعون[4]. «چرا دانشمندان نصاری و علمای یهود، آن ها را از سخنان گناه آمیز و خوردن مال حرام نهی نمی­كنند؟ چه زشت است عملی كه انجام می دهند!»

بشارت مؤثرتر است یا تنذیر؟

در قرآن هم به مژده دادن و هم به ترساندن توصیه شده است اما تنذیر و ترساندن از عذاب دردناك الهی بیشتر مورد تأكید قرار گرفته است. در قرآن كلمة مبشر در حالت مفرد و جمع 10 مرتبه ولی كلمة منذِر 15 مرتبه آمده است. همچنین كلمه بشیراً 4 بار ولی كلمة نذیراً 12 بار در قرآن تكرار شده است كه به وضوح نشان می­دهد از نظر قرآن ترساندن مردم از نتیجه گناهان، عدم انجام توبه نصوح(توبه­ای كه فرد بعد از آن دیگر مرتكب گناهان كبیره نشود) تا رسیدن مرگ و پاسخ دادن به خداوند در قیامت در برابر اعمال، مؤثرتر از وعدة رحمت خداوند و بخشیده شدن گناهان است. در حقیقت این مطلب از راه تجربه نیز ثابت شده است كه انسان اگر همواره خود را   به خاطر گناهانش محكوم به عذاب الهی بداند و به بخشیده شدن خود شك داشته باشد ولی در عین حال چشم امیدی به رحمت خداوند داشته باشد كمتر به سراغ گناهان رفته و بیشتر از آن ها دوری می­­گزیند.

ویژگی های سخن از نظر خداوند 

در قرآن مجید برای سخن گفتن 7 ویژگی با توجه به خصوصیات شنونده یا گوینده ذكر شده است:

قَولاً مَعْروفا(سخن نیكو و شایسته)، در هنگام صحبت كردن با عقب ماندگان ذهنی[5]، آشنایان و نزدیكان[6]، یتیمان[7]و افراد فقیر[8].

قَولاً َبلِیغا(سخن رسا و صریح)، در برابر منافقان و به طور كلی افراد گناهكار به منظور گوشزد كردن نتایج اعمالشان و ترساندن آن ها از عذاب دوزخ[9].

قَولاً سَدیِدا(حرف راست)، همة مؤمنان باید سخن راست و درست بگویند[10].

قَولاً كَریِما(سخن بزرگوارانه و همراه با تكریم طرف مقابل)، در برابر پدر و مادر[11].

قَولاً مَیْسورا(سخن مهربانانه)، با مستمندان[12] و نزدیكان[13] و در راه  ماندگان[14].

قَولاً لَیِّنا(سخن نرم)، به هنگام دعوت ستمگران و قدرتمندان به سوی خدا[15](در متن آیه شخص فرعون كه نماد ظلم و ستم است مورد نظر می­باشد).

با توجه به مطالب فوق مشخص می­شود از آنجا كه در هنگام موعظه و دعوت مردم به سوی خدا هدف جذب افراد گناهكار یا ستمگر است و افراد مؤمن نیاز به پند و اندرز ندارند، لذا صحبت های یك سخنران مذهبی باید در عین حال هم نرم و متین باشد و هم رك و رسا.

چند نكتة قرآنی دربارة كلام

·       راستگوترین موجود خداوند متعال است[16].(از جمله مواردی كه خداوند در مورد آن ها تأكید كرده و فرموده شوخی و دروغ نیستند یكی قرآن و مطالب موجود در آن است و دیگری قیامت است و دیگری این نكته است كه خداوند مال بدست آمده از ربا را حتماً نابود كرده و از دست صاحبش خارج می كند!)

·       سخنی از خداوند به بهشتیان: سلام[17]

·       پایدارترین و استوار ترین سخن: نماز شب[18]

                                                                                                       وَ مِنَ اللهِ الَّتوفیق

 

 

 

 

[1]. فصلت 33

[2].بقره 285

[3]. مائده 56

[4]. مائده 63

[5]. نساء 5

[6]. نساء 8

[7]. همان

[8]. همان

[9]. نساء 63

[10]. احزاب 70

[11].اسراء 23

[12].اسراء 28

[13].همان

[14].همان

[15].طه

[16].نساء 122

[17].یس 58

[18].مزمل 6



نوشته شده توسط امیر گروسی در جمعه 5 مهر 1387 و ساعت 02:09 ق.ظ [+] | نظرات ()





Powered by WebGozar

در یکروز چه مقدار قرآن می خوانید؟ •